سخن بزرگان.....ایت الله جوادی املی حفظه الله تعالی


:low_brightness:نزاع #عقل و #شهوت

قرآن كريم مي‌فرمايد: اوّلاً انسان در جنگ است. از يك طرف نفسي دارد كه او را به هوا و هوس دعوت مي‌كند، از طرفي «عقلي» دارد كه او را از هوا باز مي‌دارد؛
پس نفسي دارد كه امر به منكر مي‌كند: «إنّ النفس لأماره بالسّوء»،
«عقلي» دارد كه نهي از #منكر مي‌كند: ﴿أمّا من خاف مقام ربّه و نهي النّفس عن الهوي فإنّ الجنّه هي المأوي﴾
بين آن امر و نهي (و آن آمر و اين ناهي) #تنازع و درگيري است به نام #جهاد_اكبر.
اگر #عقل توانست از راه #انديشه به #نفس بفهماند كه صلاح تو در اين نيست و صلاح من هم در اين نيست، اين از راه انديشه پيش مي‌رود [و] اين همان است كه ﴿إنّما يخشي الله من عباده العلماء﴾

آنها عالمانِ خداشناس و خداترس از راه انديشه #هوس را رام مي‌كنند.

نفس براي اينكه عقل را بفريبد، تمام آن بديها و زشتيها را به صورت زيبايي جلوه مي‌دهد، مي‌گويد «اين خوب است» از راه انديشه عقل را مي‌فريبد؛ يعني نفس در مرحلهٴ شهوت و #غضب، از راه انديشه، عقلِ ضعيف را به اسارت مي‌بَرَد. اين را مي‌گويند «نفس مسَوِّلِه»،

مسّوله آن نفسي است كه به قدري هنرمند باشد كه بتواند همهٴ زشتيها را مانند يك تابلوي برّاق جلوي چشم آدم جلوه بدهد.

#تسويل، يعني آن هنري كه بد را خوب جلوه بدهد، #باطل را به عنوان #حق جلوه بدهد، #قبيح را به عنوان حَسَن جلوه بدهد، اين كار را مي‌گويند تسويل.
نفس در اين مرحله مسِّول است. اگر تسويل كرد، اگر باطل را به صورت حق درآورد و زشت را به صورت تابلوي زيبا درآورد آن‌گاه عقل را مي‌فريبد. وقتي عقل را فريب داد «الحرب خدعه» جنگ با #نيرنگ پيش مي‌رود و اگر با اين #خدعه نفس توانست عقل را به اسارت ببرد آن‌گاه عقل مي‌شود اسير، و هوا مي‌شود امير و قرآن دربارهٴ افرادي كه عقلشان اسير است، فايده‌اي ندارد.



موضوعات مرتبط: عرفانی
[ جمعه دهم آذر 1396 ] [ 18:37 ] [ علیرضا اکبری ]